Visproef ter voorbereiding Natura2000 maatregel in het moeras Oostvaardersplassen
![](https://www.boswachtersblog.nl/oostvaardersplassen/wp-content/uploads/sites/8/2018/03/IMG_1268-1.jpeg)
Afgelopen week hebben Provincie Flevoland, Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat Midden Nederland, Sportvisserij Nederland en waterschap Zuiderzeeland een proefvisserij uitgevoerd om te onderzoeken op welke wijze omgegaan kan worden met de vissen in de Oostvaardersplassen in relatie tot de geplande reset van het moeras in de winter 2018/2019.
Proefvisserij
De proefvisserij moet inzicht geven in hoe het beste vis kan worden gevangen in de Oostvaardersplassen en vervolgens afgevoerd, en wat het effect van uitgezette vis in het Markermeer is. Tijdens de proefvisserij wordt het visbestand van de grote plassen in de Oostvaardersplassen geschat en wordt de conditie van de vis bepaald, zoals dit 7 jaar geleden ook is gebeurd. Daarnaast wordt bekeken op welke wijze er het best gevist kan worden in zo’n ondiep moerasgebied en op welke wijze het verplaatsen van de gevangen vis kan worden georganiseerd.
Om te achterhalen hoe vissen zich na het uitzetten verspreiden over het Markermeer wordt telemetrisch onderzoek uitgevoerd. Hiervoor worden 70 van de gevangen karpers voorzien van een akoestische zender. Zo wordt duidelijk of de vissen in het Markermeer blijven of zich verplaatsen naar aansluitende wateren zoals de randmeren. Op basis van dit onderzoek wordt mede bepaald of 150.000 kg karper uitgezet mag worden in het Markermeer. Het verspreidingsonderzoek wordt uitgevoerd tussen maart 2018 en maart 2019 met in oktober 2018 naar verwachting de eerste tussentijdse resultaten.
Op basis van de resultaten uit de proefvisserij en het verspreidingsonderzoek wordt er een beslissing door Gedeputeerde Staten van Flevoland genomen over het afvissen en de verdere behandeling van de vis voorafgaand aan de moeras-reset. Zij doen dit na overleg met de klankbordgroep en de partners.
Waarom een moeras-reset?
Er is in de afgelopen jaren veel rietland in het moeras verloren gegaan en er is steeds meer open water gekomen. Het rietmoeras is voor een aantal vogelsoorten het ideale leefgebied. In het kader van Natura 2000 hebben we juist voor deze soorten een speciale verantwoordelijkheid. Door middel van een zogenaamde reset van de rietvegetatie kunnen we het leefgebied voor de 31 doelsoorten uit het Natura 2000 beheerplan herstellen en verbeteren. Dus alles wat we doen is in het teken van deze vogels.
Bij de reset van de rietvegetatie wordt de waterstand met circa 80 cm verlaagd voor een periode van 3 à 4 jaar. Grote delen vallen droog en op ongeveer 1/3 van de grote plas blijft een beetje water staan. Dit biedt niet voldoende ruimte aan de vissen, die er nu leven. Door zo veel mogelijk van de vissen vooraf te vangen en over te zetten in het Markermeer kan sterfte van een groot deel van deze vissen voorkomen worden. De betrokken organisaties willen zo goed mogelijk met de vis uit de Oostvaardersplassen omgaan in relatie tot de moeras-reset, maar ook dan gaan er veel vissen dood. De reset van de Oostvaardersplassen maakt deel uit van een aantal noodzakelijke ingrepen die de natuurwaarden van dit aangewezen Natura2000-gebied op peil moeten houden.
Andere Natura 2000 maatregelen
Het blijft overigens niet bij deze ene maatregel. Andere maatregelen in het Natura 2000 beheerplan die in het grazige deel van de Oostvaardersplassen worden uitgevoerd:
– Aanleggen van vistrappen tussen onder andere Lage Vaart en Oostvaardersplassen , zodat stekelbaarzen zich kunnen verplaatsen naar poelen in het kerngebied. Van deze vissen profiteren weer andere Natura 2000 doel vogelsoorten.
– Aanleggen van poelen met niet begraasbare eilanden als broedplaats voor vogels.
Hierover wordt voor de start van de uitvoering verder gecommuniceerd.
Natura 2000
Oostvaardersplassen is een van de ruim 160 Nederlandse Natura 2000-gebieden. Het gebied behoort daarmee tot de meest waardevolle natuurgebieden van Europa. De Europese Commissie heeft Natura 2000 ingesteld om de achteruitgang van de biodiversiteit te stoppen. Natura 2000: topnatuur!
geef een reactie
Nico
Aan de andere reacties te zien ben ik niet de enige die het beleid niet helemaal kan volgen ….
Hans-Erik Kuypers
Beste Nico (en andere reageerders). Hieronder volgt wat meer achtergrondindformatie over de waterpeilverlaging als een van de maatregelen die in het kader van het Natura2000 beheerplan worden genomen.
Het areaal rietland in het moeras is onder invloed van waterpeildynamiek en ruiende grauwe ganzen in de loop van 26 jaar (1992-2018) langzaam afgenomen. Bij het verdwijnen van dit waterriet (riet dat in het water staat) bleef het water achter. Het proces hierachter is als volgt. Ieder jaar in mei-juni komen tienduizenden grauwe ganzen uit noordwest Europa naar de Oostvaardersplassen om te ruien. Dit doen zij in het moeras omdat ze daar veilig zitten voor de vos die liever op het droge jaagt en niet in het water. Tijdens de rui in het moeras (2 tot 3 weken) eten de grauwe ganzen blad van riet en omdat dit blad vrij stug is hebben ze ook water nodig om het blad door te slikken. Het water is dus enerzijds van belang vanuit veiligheid maar anderzijds voor het eten van rietblad. Als er geen water zou zijn in het moeras dan komen de ruiende grauwe ganzen daar niet vanwege beide redenen. Omdat het waterpeil in het moeras vanaf 1992 relatief hoog is geweest vanwege het ingestelde stuwpeil, en de waterpeildynamiek als gevolg van neerslag en verdamping vrij gering (30 cm per jaar), werd er ieder jaar een geschikt habitat geboden (waterriet met water) voor ruiende grauwe ganzen om het riet op te eten. Vanaf 1992 zijn de grauwe ganzen, m.u.v. 1996 (heel droog jaar), dan ook ieder jaar met tienduizenden in het moeras geweest om te ruien en rietblad te eten.
In de periode 1974-1980 hebben we ook al eens te maken gehad met het verdwijnen van de waterriet als gevolg van vraat door ruiende grauwe ganzen. In 1987 heeft Rijkswaterstaat (beheerder destijds) toen voor het eerst het waterpeil actief verlaagd voor een periode van 3 jaar met het doel de rietvegetatie terug te krijgen, de zogenaamde regeneratie van het riet. In 1988 kwam een groot deel van de moerasbodem droog te liggen, waardoor er in eerste instantie veel pioniervegetatie opkwam, gevolgd door riet.
Toen het water na 3 jaar weer steeg, verdween de pioniervegetatie en bleef het riet over. Door deze maatregel destijds kwam er weer 700 ha nieuw riet bij in het moeras. Na 1992 volgde dus weer een nieuwe fase met relatief hoog water waarin het waterriet weer langzaam verdween door de vraat van de ruiende grauwe ganzen.
Is het dan erg dat er regelmatig riet verdwijnt? Nee, deze begrazing is een natuurlijk proces waarbij ganzen een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van het moeras. Door de vraat van ganzen gebeurt er namelijk ook iets positiefs en dat is dat zij variatie in de rietvegetatie aanbrengen. Door hun graasactiviteiten ontstaan verschillende structuurtypen binnen de rietvegetatie (meer of minder dicht riet, lager of hoger riet, grootschalig gesloten rietvegetatie of kleinschalige rietvegetatie met open water, etc.). Deze grote variatie die dan ontwikkeld wordt door de grauwe ganzen is voor veel verschillende moerasbroedvogels interessant. Zo kunnen ze kiezen voor het moeras van de Oostvaardersplassen als broed-, rust- of foerageergebied. Echter, bij onvoldoende waterpeildynamiek en het ieder jaar opnieuw aanbieden van een geschikt ruigebied voor grauwe ganzen, verdwijnt het waterriet langzaam. Om dit te voorkomen moet dus de waterpeildynamiek in het gebied toenemen zodat af en toe droge jaren voorkomen waardoor grauwe ganzen even niet gebruik kunnen maken van het moeras en dit elders doen. Door de tijdelijke afwezigheid van grauwe ganzen kan het riet in de Oostvaardersplassen zich dan herstellen.
De huidige Natura 2000 beheermaatregel waarbij het waterpeil in het moeras tijdelijk verlaagd zal worden biedt deze herstelmogelijkheid. Net zoals in de periode 1987-1992 zal het waterpeil actief worden verlaagd waardoor delen van het moeras droogvallen en het riet zich weer kan uitbreiden. Deze maatregel gaat de komende jaren uitgevoerd worden. Voor de periode na deze maatregel zijn we nu bezig om na te denken hoe we meer waterpeildynamiek in het gebied kunnen krijgen door zoveel mogelijk gebruik te maken van het natuurlijk proces van neerslag en verdamping om een zekere spontaniteit in het systeem te houden.
Carla
Meet eerst de stikstof en fosfaten maar op het land, of worden de vissen nu proefdier van dit precieuze project?
René
Zo, en zijn nu de vissen aan de beurt?!
Wat een club zeg, … wil je daar nu echt bij werken Hans Erik ?
Willem
De OVP is een verdienmodel met als slachtoffer de grote grazers. Alles moet wijken oor de vogels…. Voorals de landschapsarchitecten met hun EXTRA waterpartijen (volgens mij al genoeg) En doorkijkjes(lees bodkap en dus schuilmogelijkheid) verdienen hier goed aan. Het is gewoon een grote speeltuin voor de hoge heren van SBB. Helaas zijn de grote grazers en ook de boswachters hier de dupe van. Die vangen alle klappen op.
Erik
Hou toch eens op met al die geldverslindende projecten. Natuur is pas natuur als je er vanaf blijft. Waarom willen jullie toch altijd van alles creëren. De natuur heeft het 4,5 miljard jaar zonder jullie gedaan en dat ging prima. Natura 2000 flutnatuur!
Nico
Hoe komt het dat er zoveel rietland over is gegaan in open water? En is daar niets anders tegen te doen? Ik vind er zo langzamerhand weinig natuurlijks meer in de OVP.